مكانى دارى . عابد گفت : خوب بودى « 1 » اگر خداى را خرى مىبود كه « 2 » در اين مكان رعايت كردمى « 3 » و آب و علف به اين خوبى ضايع نگشتى . فرشته از روى كنايه گفت : مگر خدا خر ندارد « 4 » و عروج نمود . خطاب آمد كه ثواب عبادت به قدر عقل باشد » . و ايضا مروى است كه : « دو ركعت نماز عالم بهتر است از هزار ركعت نماز عابد » و از اين قبيل اخبار بسيار وارد شده « 5 » . پس هرگاه اصل علم بهتر و شريف‌تر باشد از اخلاق و اعمال ، و « 6 » و اين قسم علم ، حاصل از تفكّر و تدبّر در همه انواع و بواطن موجودات ، معلوم شد كه افضل است از ساير اقسام علم ؛ و معرفت اخلاق و صفات نيز اشرف و افضل است از علم به افعال و اعمال ، چنان كه خودشان از خودشان ؛ پس ثابت شد به فضل الهى كه اين دو قسم دين مبين ، كه حقيقت حكمت نظرى و عملى است ، افضل و اشرف است « 7 » از قسم ديگر دين و از همه صنايع علمى « 8 » ؛ و الحمد لله كما هو اهله . فصل سيّم « 9 » در ذكر سؤال چند ، كه در اين مقام كنند « 10 » ؛ و جواب آنها كه اينان گويند سؤال اوّل اينكه : « چون تواند بود كه حكمت جزء دين « 11 » باشد و حال آنكه « 12 » اين صناعت مقدّم است بر حدوث دين ، و صاحبانش جمعىاند غير نبيّين ؟ » . و جواب آنها اين است كه : دو قسم اوّل دين كه اعتقادات و اخلاق است ، چون متعلّقند به كليّات و امور « 13 » ثابتهء عالم ، كه به حسب زمانها و عادتهاى مردم مختلف

--> ( 1 ) . الف : « بود » . ( 2 ) . ب : « كه » ندارد . ( 3 ) . الف : « در اين مكان چرا مىكرد » . ( 4 ) . الف : « خدا را خر ندارد » . ( 5 ) . ب : « روايت شده » . ( 6 ) . ب : « و » ندارد . ( 7 ) . الف : « است » ندارد . ( 8 ) . ب : « عملى » . ( 9 ) . ب : « فصل سيّم » ندارد . ( 10 ) . ب : « در اين مقام ايشان كنند » . ( 11 ) . الف : « تواند بود كه جزو دين » . ( 12 ) . ب : « اينكه » . ( 13 ) . الف : « كليّات امور » .